เอฟเฟกต์โควิด! ผู้ป่วยกลุ่มอาการหนัก รักษาหายแล้ว เสี่ยง สมองผิดปกติ

AP PHOTO

เอฟเฟกต์โควิด! ผู้ป่วยกลุ่มอาการหนัก รักษาหายแล้ว เสี่ยง สมองผิดปกติระยะยาวได้

เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2565 เว็บไซต์ ประชาชาติธุรกิจออนไลน์ รายงานข่าว บีบีซีไทย รายงานว่า ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ของสหราชอาณาจักร ตีพิมพ์ผลการศึกษาผลกระทบจากโควิด-19 ในวารสาร eClinical Medicine ระบุถึงการพบผู้ป่วยอาจมีระดับเชาวน์ปัญญาหรือไอคิว (IQ) ลดลงถึง 10 คะแนน ซึ่งเท่ากับสมองได้แก่ชราลงไปราว 20 ปี

การศึกษานี้เปรียบเทียบผลทดสอบระดับเชาวน์ปัญญา การคิดวิเคราะห์ใช้เหตุผล ความจำ และการมีสมาธิจดจ่อของผู้ที่เคยป่วยหนักด้วยโรคโควิดจำนวน 46 คน กับกลุ่มควบคุมที่เป็นบุคคลทั่วไป 460 คน ซึ่งคนกลุ่มหลังนี้มีข้อมูลสุขภาพเหมือนกับคนกลุ่มแรกก่อนล้มป่วย

นอกจากนี้ ยังมีการเปรียบเทียบผลทดสอบไอคิวของผู้ป่วย กับค่าเฉลี่ยจากผลทดสอบไอคิวของประชากรกลุ่มใหญ่ในสหราชอาณาจักรกว่า 66,000 คน อีกด้วย

AFP PHOTO

ผลปรากฏว่า กลุ่มคนไข้ที่เคยป่วยโควิดอย่างหนักมาก่อนนั้น ใช้ความคิดได้ไม่ค่อยจะถูกต้องแม่นยำ ทั้งยังคิดวิเคราะห์ข้อมูลได้ช้ากว่าคนทั่วไปมาก โดยพบว่า มีระดับเชาวน์ปัญญาหรือไอคิวลดลงกว่าเดิมโดยเฉลี่ย 10 คะแนนซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในกลุ่มอายุวัย 50-70 ปี

แบบทดสอบในส่วนที่กลุ่มทดลองทำคะแนนได้ต่ำที่สุด คือการใช้คำอุปมาอุปไมย (verbal analogy) ซึ่งเป็นการจับคู่เปรียบเปรยระหว่าง 2 สิ่งที่มีความคล้ายคลึงกัน

ผลทดสอบนี้ตรงกับอาการของผู้ป่วยโควิดหลายราย ที่รายงานเข้ามาหลังหายดีแล้วว่า พวกเขารู้สึกเหมือนสมองล้านึกคำศัพท์ต่าง ไม่ค่อยออก คล้ายสมองประมวลผลช้ามาก

นอกจากสมองล้าจนคิดไม่ออกแล้ว หลายรายยังมีอาการซึมเศร้าและวิตกกังวลเพิ่มขึ้น โดยทีมผู้วิจัยชี้ว่าอาการทางสมองเหล่านี้มีความเชื่อมโยงเกี่ยวข้องกับระดับความรุนแรงของการติดเชื้อโควิด มากกว่าจะเป็นเพราะสุขภาพและสติปัญญาที่มีอยู่เดิมของคนผู้นั้น

อย่างไรก็ตาม ดร.เดวิด เมนอน นักประสาทวิทยาผู้นำทีมวิจัยในครั้งนี้ ระบุว่า ผู้ที่มีอาการสมองล้าหลังหายจากโควิดส่วนใหญ่ จะฟื้นตัวได้อย่างช้  และเริ่มใช้ความคิดได้ดีขึ้นในระยะยาวกว่า 10 เดือนขึ้นไป แต่ก็มีโอกาสสูงที่หลายรายจะไม่อาจฟื้นฟูสมองได้อย่างสมบูรณ์

 

ทีมผู้วิจัยยังไม่ทราบว่า เหตุใดโรคโควิด-19 จึงสร้างความเสียหายให้กับกายภาพและการทำงานของสมอง แต่งานวิจัยก่อนหน้านี้ชี้ว่า อาจเป็นเพราะเครือข่ายบริหารงานส่วนกลางของสมอง (CEN) ใช้น้ำตาลกลูโคสเป็นพลังงานน้อยลง ทำให้การตั้งสมาธิจดจ่อกับงาน การแก้ไขปัญหา และการใช้งานความจำเฉพาะหน้าไม่ดีนัก

เชื้อ Sars-CoV-2 virus Photograph : Phanie/Alamy

นอกจากนี้ ยังมีความเป็นไปได้ว่า การที่สมองได้รับออกซิเจนลดลงหรือมีเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ รวมทั้งการที่เส้นเลือดในสมองอุดตันหรือมีเลือดออกภายในเล็กน้อย ล้วนเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการสมองล้าได้

ล่าสุดยังพบหลักฐานเพิ่มขึ้นเรื่อย ว่า การที่ภูมิคุ้มกันต่อต้านร่างกายของตนเองจนทำให้เกิดการอักเสบของหลายอวัยวะ ก็มีส่วนเกี่ยวข้องอย่างมากด้วย

วันเดียวกัน สำนักข่าวเอพี รายงานการศึกษาล่าสุดขององค์การอนามัยโลก หรือ WHO เกี่ยวกับผู้เสียชีวิตจากโควิด-19 และผลกระทบจากการติดเชื้อโควิด ช่วง 2 ปีมานี้ ว่าอาจมีจำนวนจริงเกือบ 15 ล้านราย หรือคิดเป็น 2 เท่าจากตัวเลขปัจจุบันที่ 6 ล้านราย ตัวเลขที่เพิ่มขึ้น ส่วนใหญ่อยู่ในภูมิภาคอาเซียน ยุโรป และอเมริกา